Column: Studiebeurs afschaffen slecht idee
Maandelijkse Column
Het was een van de onderwerpen van de verkiezingsstrijd in mei. Veel politieke partijen wilden de studiebeurs (prestatiebeurs) afschaffen als onderdeel van bezuinigingsmaatregelen. Maar is dat wel een slim idee?
De invoering van studiebeurzen
Sinds 1996 krijgen studenten die actief zijn op hogescholen en universiteiten studiefinanciering. Niet alleen krijgen zij een OV Jaarkaart waarmee zij tussen studie en thuis kunnen pendelen - wat overigens ook niet op de nominatie staat om afgeschaft te worden, en gelukkig maar want anders zouden de treinen helemaal voor niets rijden - ook ontvangen zij maandelijks een toelage die wordt uitgekeerd door de IB Groep.
De invoering van studiefinanciering maakte destijds onderdeel uit van de onderwijshervormingen die in de Paarse kabinetten zijn doorgevoerd. Hoewel de onderwijsministers tijdens Paars veel kritiek kregen was dit een goede ingreep. Door studiefinanciering uit te keren nivelleerde men namelijk het niveau van de gemiddelde adolescent, wat ertoe leidde dat Nederland een brede kenniseconomie zou ontwikkelen. Of dat laatste ook daadwerkelijk gebeurd is, daarover oordeel ik hier niet; wel is het zo dat veel scholieren die niet al te rijke ouders hadden toch een gelijke kans op onderwijs kregen zonder dat men in de schulden hoefde te lopen. En dat bleek een stap vooruit te zijn in Nederland, aangezien de Amerikaanse toestanden van onderwijsongelijkheid daarmee definitief niet naar Nederland kwamen. Er was echter ook kritiek. Zo zou de studiefinanciering te weinig bijdragen aan de motivatie van studenten om alles uit hun studietijd te halen. Het zou tevens de neiging tot excelleren ontkrachten.
Die (terechte) kritiek werd opgepakt en met de ingevoerde koppeling tussen prestatie en financiering (de prestatiebeurs) pareerde men het grootste deel van deze feedback. Nu, anno 2010, staat deze prestatiebeurs op het spel. Veel politieke partijen pleiten in de verkiezingsstrijd voor afschaffing van studiefinanciering: studenten kunnen straks, als het aan partijen als D'66, VVD, PvdA en GroenLinks ligt, alleen nog maar een renteloze lening ontvangen. Kortom, iedereen die gaat studeren, zal straks ofwel heel erg veel bijbaantjes moeten hebben, of een gigantische som geld moeten lenen.
Het belang van studiebeurzen
U kunt de gevolgen hopelijk, net als ik, zien? Want wat gebeurt er als iedereen moet lenen.? Een prognose: 30% zal toch gaan studeren, met een beetje of heel veel tegenzin; nog eens 30% gaat zoveel mogelijk werk en klussen zoeken om de lening terug te kunnen betalen of om de studie in een keer, zonder lening, te betalen; en zo'n 30 a 40% van de studenten zal wellicht twee keer nadenken voordat het gaat studeren en meteen een baan zoeken die nauwelijks om scholing vraagt. Probleem is: dat soort werk komt nu juist te goede aan - ik stigmatiseer hier wellicht overdreven - MBO studenten en allochtonen. De werkeloosheid wordt dus in feite verschoven, en een groep voor wiens kansen de vorige regering zo hard zwoegde, dreigt dan toch volkomen buitenspel te raken.
Het einde van de Kenniseconomie
Maar dat is niet het enige. Voor de kenniseconomie zal het leningstelsel een dramatische klap betekenen. Zeker, we zullen waarschijnlijk een grotere top van gemotiveerde studenten krijgen, een deel rijkeluiskindjes die sowieso wel een Nyenrode scholarschip zouden krijgen en toch al geen baat hadden bij de studiefinanciering, en een deel hardwerkende studenten die in het vorige stelsel misschien net iets minder, maar toch nog zeer gemotiveerd was. Intrinsieke motivatie komt namelijk door te kijken naar de toekomst, niet door je huidige financiële situatie. Maar wat te denken van de overgrote middenklasse van onze arbeidsmarkt: de WO overheidsbanen, HBO banen enz: het zal moeilijker worden om afgestudeerde jongeren aan te trekken, omdat deze er domweg minder zijn in pakweg 2020.
Het verschil tussen rijk en arm wordt aan de start niet langer verkleind. Studenten krijgen niet langer een eerlijke kans om op gelijk niveau te starten binnen het onderwijs. Het middenschool idee kan de prullenbak in omdat het geen staart meer heeft. Net als in Amerika worden de collegegelden hoger. Immers, zij die lenen, kunnen net zo goed wat meer lenen: wat je nu niet hoeft te betalen, voel je niet.
Studenten lopen straks met torenhoge schulden en zullen extra onder druk komen te staan als zij de arbeidsmarkt op willen. Het kopen van een huis is nu al moeilijk voor starters, hoe moet dat straks als de helft van onze 'kenniseconomie-jongeren' straks al schulden heeft? Het onderwijs van gelijke rechten en kansen is definitief voorbij. De markt openhouden voor jongeren is niet langer meer het motto.
Het einde van de kenniseconomie is aanstaande.
Joris Dekkers
Vacatures
Opleidingen
|
Stages
Advertenties
Nationale Beroepengids Nieuwsbrief
Volg de Nationale Beroepengids Online!
